Vier Noorder Koggen

Adres
Kagerbos 2
1693 AX Onderdijk

Eigenaar
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Stichtingsjaar
1977

Status
In bedrijf

Functie

Poldergemaal
Bemalinggebied
Vier Noorder Koggen

lozend op

Ijsselmeer

Totaal capaciteit
1130 m³ -minuut
Ontwerper
Ontwerp: V/d Boogerd / De Haan Civiel

Monumentenstatus
Geen

OORSPRONKELIJKE INSTALLATIE Motor
Hybride
Pomp
Schroefcentrifugaal beton slh.

HUIDIGE INSTALLATIEMotor
Elektro
Elektro
Diesel
Diesel
Pomp
Schroefcentrifugaal beton slh.
Schroefcentrifugaal beton slh.
Schroefcentrifugaal beton slh.
Schroefcentrifugaal beton slh.
Capaciteit
270 m³
290 m³
270 m³
300 m³
Opvoerhoogte m1
2.3
4,25
2,3
4,25

Stichting en installaties
Het gemaal Vier Noorder Koggen is in 1975-1977 gebouwd in opdracht van de landinrichtingscommissie voor de ruilverkaveling “De Vier Noorder Koggen”. In 1988 is het gemaal overgedragen aan het toenmalige Waterschap Westfriesland. Het gemaal bemaalt twee peilgebieden.

De installatie bestaat uit vier Pannevis schroefcentrifugaalpompen met betonnen slakkenhuizen met capaciteiten van 300 m3/min. en 290 m3/min. voor het lage peilgebied en twee maal 270 m3/min. voor het hoge peilgebied. De opvoerhoogten bedragen 4,25 m. respectievelijk 2,30 m.Tevens is er een inlaatvoorziening met een capaciteit van 360 m3/min. De aandrijvingen bestaan, voor het lage peilgebied uit een in 2008 ter vervanging van een Heemaf elektromotor geplaatste Alconza-elektromotor en een 6-cylinder dieselmotor, fabrikaat Bolnes met een vermogen van 510 pk. En voor het hoge peilgebied een Heemaf elektromotor met een vermogen van 200 kW en een 6-cilinder dieselmotor, fabrikaat Stork Werkspoor type HM 89 met een vermogen van 480 pk. De overbrenging naar de pompen vindt plaats met rechte tandwielkasten voor de elektromotoren en haakse tandwielkasten voor de diesels, allen van het fabrikaat Flender.
De Bolnes dieselmotor is afkomstig uit het oude, in 1977 buiten gebruik gestelde gemaal Vier Noorder Koggen te Medemblik. Tevens is een permanent dieselaangedreven noodstroomaggregaat, fabrikaat Bowman, opgesteld.

Situatie en ensemble
Het gemaal bemaalt een hoog peilgebied waarin zich onder andere de polders tussen Medemblik en Opmeer bevinden en een laag peilgebied waarin onder andere het westelijk deel van de polder het Grootslag en Wervershoof zijn gelegen. De wateraanvoer vindt plaats via het Egboetwater respectievelijk de Kromme Leek. Lozing geschiedt, via een uitstroomhoofd met afsluitschuiven, op het Ijsselmeer. Het gemaal is, tegen de achtergrond van de Ijsselmeerdijk, door zijn forse afmetingen en de over een grote afstand vlak naast elkaar lopende toevoertochten, gescheiden door een brede kistdam met looppad, een markante verschijning.

Gebouw
De onderbouw bestaat uit een gewapend betonconstructie waarin zich de instromingen van de pompen, de pompslakkenhuizen, de pompenkelders en de persleidingen bevinden. Daarboven bevindt zich de bovenbouw die opgebouwd is uit een hoog bouwdeel met een rechthoekige, in het midden flauw geknikte, plattegrond en een aan de uitstroomzijde aansluitend iets korter en smaller laag bouwdeel, eveneens met een rechthoekige geknikte plattegrond. In het hoge bouwdeel bevindt zich de machineruimte met daarin een in het lage bouwdeel doorlopende binnenerker waarin de bedieningsruimte is ondergebracht. In het lage bouwdeel bevinden zich verder diverse dienstruimten en een transformator annex hoogspanningsruimte.Ter plaatse van de aansluiting van de hoeken van het lage bouwdeel op het hoge bouwdeel bevinden zich een tweetal forse gemetselde schoorstenen waarin de uitlaten van de beide dieselmotoren zijn opgenomen. De draagconstructie van het hoge bouwdeel bestaat uit stalen portalen. De wanden zijn opgetrokken met bruinrode genuanceerde, in wild verband gemetselde baksteen. De instroomgevel is voorzien van vier, door brede metselwerk stroken gescheiden hoge aluminium glaspuien met een sterke verticale geleding, op een hoge gemetselde plint van gele steen. Het gedeelte van de uitstroomgevel dat boven de laagbouw uitsteekt is, tussen de beide schoorstenen, van aaneengesloten aluminium glaspuien voorzien. De vlakke daken bestaan uit met mastiek afgewerkte betonplaten.

Waardering
Het gemaal Vier Noorder Koggen is van belang voor de Nederlandse bemalingsgeschiedenis als voorbeeld van een groot poldergemaal met schroefcentrifugaalpompen met betonnen slakkenhuizen met een gemengde aandrijving. De markante ligging en de van verre herkenbare functie van het gebouw zijn een extra waarderingselement.



terug

ZOEK IN DE DATABASE

Naam of plaats v/h gemaal
 

UITGEBREID ZOEKEN

Provincie
Eigenaar / beheerder
Monumentenstatus
Status
Huidig
opvoerwerktuig
Oorspronkelijk
opvoerwerktuig
Huidige
aandrijving
Oorspronkelijke
aandrijving
Stichtingsjaar